Anus Ağrısı Hansı Xəstəliklərin Əlaməti Ola Bilər?

Anus ağrısının ən sıx səbəbləri

Anus və ətrafının ağrısı çox yayılmış bir şikayətdir və əksər hallarda yaxşı xassəli (xərçəng olmayan) səbəblərdən qaynaqlanır. Ən sıx rast gəlinən dörd səbəb anal fissür, hemoroid xəstəliyi, perianal abses və anal fistuladır. Bunların hər biri fərqli mexanizmlə ağrı yaradır və çox vaxt ağrıya əlavə əlamətlər (qanama, şişlik, axıntı) qoşulur.

Ağrının nə zaman və necə ortaya çıxdığı səbəbi anlamaqda kömək edir. Məsələn, ifrazat zamanı başlayan kəsici ağrı çox vaxt anal fissürü düşündürür; ani başlayan, oturmağı çətinləşdirən şiddətli ağrı isə trombozlaşmış xarici hemoroidə işarə edə bilər. Daimi, getdikcə artan və qızdırma ilə gedən ağrı isə absesin tipik əlamətidir.

Səbəblərin müqayisə cədvəli

Cədvəl yalnız yönləndirici xarakter daşıyır; eyni əlamət birdən çox səbəbdə görünə bilər və bəzən iki vəziyyət birlikdə olur. Buna görə özünü diaqnozla kifayətlənmək doğru deyil.

Ağrının tipinə görə ayırd etmə

İfrazatla bağlı kəskin ağrı: ən çox anal fissürü düşündürür, xüsusən parlaq qırmızı qan varsa. Ağrı tualetdən sonra dəqiqələrlə, bəzən saatlarla davam edə bilər. Ani və şiddətli ağrı: trombozlaşmış xarici hemoroid çox vaxt bir neçə saat içində qəfil başlayır və sərt bir düyünlə müşayiət olunur.

Daimi, artan ağrı + qızdırma: perianal abses üçün xarakterikdir və təcili müayinə tələb edir. Davamlı axıntı ilə yüngül ağrı: anal fistulanı düşündürür. Struktur tapılmayan, keçici kramp: levator ani sindromu/proktalji kimi funksional səbəblər ola bilər. Hər halda dəqiq ayırma müayinə ilə mümkündür.

“Anus ağrısının çoxu yaxşı xassəli səbəblərdəndir, amma ‘sadəcə hemoroiddir’ deyib keçmək olmaz. Ağrı ilə birlikdə qanama, şişlik və ya qızdırma varsa, biz mütləq müayinə ilə səbəbi dəqiqləşdiririk.”
— Op. Dr. Yasir Gözü

Ağrıya qanama və ya axıntı qoşulduqda

Ağrıya əlavə olunan əlamətlər səbəbi daraltmağa kömək edir. Parlaq qırmızı qan ifrazat zamanı çox vaxt anal fissür və ya hemoroidlə bağlıdır; lakin qanın rəngi və miqdarı tək başına diaqnoz qoymur. İrinli və ya qarışıq axıntı abses və ya fistulanı düşündürür. Qaşınma, şişlik və ya ələ gələn düyün də mövcud səbəbə görə dəyişir.

Vacib məqam budur: bənzər əlamətlər fərqli xəstəliklərdə görünə bildiyi üçün özünü diaqnozla kifayətlənmək yanlış müalicəyə apara bilər. Xüsusən davamlı və ya təkrarlayan qanama heç vaxt nəzərdən qaçırılmamalı və həmişə həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Doğru ayırma müayinə, lazım olduqda anoskopiya ilə aparılır.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli?

Aşağıdakı əlamətlər təcili dəyərləndirmə tələb edir: şiddətli və artan ağrı, qızdırma və titrəmə, sürətlə böyüyən şişlik və ya qızartı, davamlı və ya bol qanama, sidik/nəcis tutmada problem. Bunlar abses kimi cərrahi müdaxilə tələb edən bir vəziyyətin işarəsi ola bilər.

Bundan əlavə, ağrı bir neçə həftə davam edirsə, təkrarlayırsa, çəki itkisi, gecə tərləməsi və ya nəcis vərdişlərində davamlı dəyişiklik kimi əlamətlərlə birlikdədirsə, mütləq mütəxəssisə müraciət edin. Nadir hallarda davamlı şikayətlərin arxasında daha ciddi səbəblər ola bilər; buna görə hər hansı davamlı qanama həmişə həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Erkən müayinə həm rahatlama, həm də ciddi səbəblərin vaxtında tapılması deməkdir.

Necə diaqnoz qoyulur?

Diaqnoz adətən tibbi tarixçə və fiziki müayinə ilə başlayır. Həkim ağrının başlama tərzini, ifrazatla əlaqəsini, qanama və axıntı olub-olmadığını soruşur və nahiyəni müayinə edir. Çox vaxt bu, fissür, hemoroid və ya absesi ayırd etmək üçün kifayət edir. Lazım olduqda anoskopiya və ya görüntüləmə əlavə oluna bilər.

Müalicə birbaşa səbəbə bağlıdır: fissür və hemoroiddə çox vaxt həyat tərzi və yerli tədbirlər önə çıxır, absesdə drenaj, fistulada isə cərrahi yanaşma lazım ola bilər. Müvafiq səhifələr: hemoroid, anal fissür, anal fistula.

Tez-tez verilən suallar

Bu səhifə yalnız bilgilendirici məqsəd daşıyır. Diaqnoz və müalicə fərdi müayinə ilə müəyyən edilir.