Qısa cavab: Anal fistula niyə yaranır? Perianal abses, Crohn və digər səbəblər, risk amilləri və qarşısını almağın yolları.
Anal fistul (fistula) ən çox perianal absesdən (anal abses) sonra yaranır: anal vəzilərin infeksiyası irin toplayır, irin dəriyə doğru yol açır və bu yol bağlanmayıb daimi bir kanala — fistula — çevrilir. Daha az hallarda Crohn xəstəliyi, vərəm, travma, şüa müalicəsi və ya keçirilmiş əməliyyatlar səbəb olur.
Ən çox səbəblər
- Keçirilmiş perianal abses (kriptoglandulyar infeksiya — ən çox səbəb)
- Crohn xəstəliyi və digər iltihabi bağırsaq xəstəlikləri
- Vərəm, travma, radiasiya (şüa) müalicəsi
- Cərrahi və ya doğuş sonrası zədələnmə
Risk amilləri
Təkrarlayan absesler, qəbizlik və ya ishal, şəkərli diabet, siqaret və zəif immunitet fistul riskini artırır.
Necə qarşısını almaq olar?
Absesi vaxtında müalicə etmək, yumşaq gigiyena, lifli qidalanma və nəcis nizamı riski azaldır. Ətraflı üçün qorunma səhifəmizə baxın.
Mənbələr
Bu məqalə məlumat xarakterlidir və həkim konsultasiyasını əvəz etmir. Diaqnoz və müalicə üçün qəbula yazılın.
Kriptoglandulyar mexanizm: fistulun doğulduğu nöqtə
Anal kanalın içində kiçik vəzilər yerləşir; onların axarı tıxandıqda içəridə infeksiya başlayır. İrin ən az müqavimətli yolu taparaq dəriyə doğru irəliləyir və abses formalaşır — bu yolun sağalmadan açıq qalması fistulun özüdür.
Buna görə fistulun xarici dəliyi dəridə görünsə də, əsl mənbə anal kanalın içindəki daxili dəlikdir. Müalicənin uğuru da məhz bu daxili dəliyin tapılıb bağlanmasından asılıdır — yalnız çöl dəliyi ilə məşğul olmaq təkrarlanma deməkdir.
Abses keçirdikdən sonra izləmə niyə şərtdir?
Drenaj olunan absesin yeri sağaldıqdan sonra da bölgə bir müddət izlənməlidir: ara-sıra sızıntı, kiçik deşiyin qapanıb-açılması və ya təkrarlanan şişkinlik fistul formalaşmasının işarələridir.
Bu izləmə abses müalicəsinin təbii davamıdır. Fistul erkən tutulduqda sadə mərhələdə müalicə olunur; illərlə gözləyən kanal isə şaxələnərək mürəkkəb hala keçir.
Riski azaldan gündəlik vərdişlər
Nəcis rejiminin nizamlanması — nə qəbizlik, nə davamlı ishal — anal vəzilərin qıcıqlanmasını azaldır. Lifli qidalanma, kifayət qədər su və tualetdə uzun oturmamaq burada da əsas qaydalardır.
Şəkərli diabetin nəzarəti və siqaretin azaldılması infeksiyaya meyilliliyi aşağı salır. Bu tədbirlər fistulu birbaşa müalicə etmir, lakin həm ilk yaranma, həm əməliyyat sonrası dövrdə təkrarlanma riskini azaldan zəmin yaradır.
Əlaqəli məqalələr
Anal Fistul Yarandıqda Nə Etmək Lazımdır?
Anal Fistula Növləri Nələrdir?
Əməliyyatsız Anal Fistul Müalicəsi Necə Aparılır?
